Kup nowy telefon, przecież w starym bateria nie działa już tak jak kiedyś. Kup nowy telewizor, czerń w najnowszym modelu powali Cię na kolana. Kup nowy samochód, stary ma już 7 lat, trochę wstyd pokazać się z takim na firmowym parkingu. Kup nowy komputer, ekran jest w nim o 12% jaśniejszy niż w poprzedniej wersji. Kup, wymień na nowy, spraw sobie przyjemność…

“Jeśli na koniec miesiąca zostaje Ci w portfelu choć 10 zł, oznacza to, że marketing nie zadziałał tak jak powinien” - tak ponoć mówią spece od reklamy. I nawet jeśli to tylko chwytliwa fraza, to oddaje cel, jak mają przed sobą korporacje. Nie oszukuj się, management wielkiej firmy produkującej elektronikę nie jest rozliczany z historii o życiach ludzi, które stały się lepsze dzięki wysuwanej kamerce do selfie. Jest rozliczany z wyniku finansowego.

Nie jestem wielkim fascynatem nowych technologii, ale lubię wiedzieć co ciekawego dzieje się w tym światku. Zaglądam więc od czasu do czasu na portale i blogi technologiczne, oglądam kanały na youtubie dotyczące tego tematu. Zacząłem przez to zwracać ostatnio coraz większą uwagę na to, ile nowych produktów wypuszczają największe firmy tego świata. OnePlus między 2014 a 2016 rokiem wypuścił na rynek cztery modele telefonów. Między 2017 a 2019 wypuścił już tych modeli osiem. Dwa razy więcej! A do tego kilka modeli telewizorów. I słuchawek. Samsung w latach 2018-2019 wydawał po 26 nowych modeli w swojej linii telefonów Galaxy. Tylko do połowy września 2020 roku wydał ich już jednak aż 34. To oznacza, że w tym roku - tylko w linii Samsung Galaxy - średnio w miesiącu mają swoją premierę 4 nowe smartfony. Xiaomi wydaje tyle nowych telefonów, że nawet ludzie na codzień związani z technologią zaczynają się gubić i żartować, że największym problemem chińskiego giganta może za chwilę okazać się wymyślanie nowych nazw dla swoich telefonów.

Co to dla nas oznacza?

NISZCZYMY ŚRODOWISKO

Z każdej strony jesteśmy atakowani hasłami “kup nowe” i “wymień na lepsze”. Napędza się konsumpcja, często niestety bezmyślna. Napędza się negatywny wpływ na środowisko - największym generatorem śladu węglowego w obszarze technologii służących do komunikacji (ICT) są tzw. “urządzenia końcowe”, czyli to co kupujemy w sklepach, najczęściej właśnie smartfony.

źródło: https://www.ericsson.com/en/reports-and-papers/research-papers/the-future-carbon-footprint-of-the-ict-and-em-sectors

(Na powyższym wykresie kolor pomarańczowy oznacza ślad węglowy związany z użytkowaniem sprzętu, a kolor żółty na pozostałe etapy cyklu życia produktu)

Czy naprawdę co roku musimy wymieniać telefon, jednocześnie dokładając swoją cegiełkę do karuzeli negatywnego wpływu na środowisko naturalne? Na co dzień nie zdajemy sobie z tego sprawy, ale w telefonach komórkowych (jak i w większości nowoczesnej elektroniki) wykorzystywana jest duża ilość rzadkich materiałów, których pozyskiwanie mocno obciąża środowisko - m.in kobalt, złoto i srebro. Z recyklingiem nieużywanych telefonów też niestety bywa różnie...


GORZEJ SIĘ CZUJEMY

  • Mogłem jednak kupić inny, zdjęcia z tego tańszego telefonu wyglądają o niebo lepiej niż te z mojego.
  • Mogłem poczekać, tydzień po tym jak kupiłem telefon była premiera kolejnego, jest lepszy od mojego pod każdym względem.
  • Mogłem poczekać, tydzień po tym jak kupiłem telefon była premiera kolejnego, a ten mój potaniał o 20%.
  • Myślałem, że moje życie zmieni się po kupnie nowego telefonu na lepsze, a jest wciąż… takie samo.

Znasz to uczucie? Poświęciłeś wiele tygodni na poszukiwania nowego telefonu, a kiedy w końcu go masz, okazuje się że wciąż nie jesteś w 100% zadowolony. Być może czytnik linii papilarnych czasami się zacina, albo bateria działa krócej niż twierdzili youtube’owi recenzenci. Myśl o tym, że pewnie można było wybrać lepiej nie daje Ci spokoju. Mając właściwie nieograniczone możliwości wyboru, mamy tendencję do obwiniania się za to, że nasza decyzja nie była optymalna, czujemy się za to odpowiedzialni. Okazuje się, że takie zjawisko rzeczywiście istnieje i nazywa się paradoksem wyboru, a Ty pewnie masz rację - w świecie tak wielu opcji bardzo trudno podjąć jest najlepszą możliwą decyzję, trzeba byłoby poświęcić na to cholernie dużo czasu, a tego z reguły nam brakuje. Może więc dobrym sposobem jest rezygnacja z podejmowania decyzji w tych obszarach, w których nie musimy ich podejmować? Może poszukiwania nowego telefonu jesteśmy w stanie przesunąć o kilka miesięcy, rok, a może nawet o kilka lat?

NIEPOTRZEBNIE WYDAJEMY PIENIĄDZE

Jeśli wymieniasz swój telefon częściej niż raz w roku, z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że tak naprawdę wcale tego nie potrzebujesz - Twój “stary” telefon działa jeszcze całkiem nieźle, nie tak dawno otrzymał od producenta aktualizację, a bateria trzyma jeszcze przez cały dzień. Być może elektronika i nowinki technologiczne to Twoje hobby, wtedy tak częsta wymiana sprzętu jest jak najbardziej zrozumiała. Jeśli jednak po prostu “gonisz za nowym” i wydaje Ci się, że musisz już wymienić telefon bo na rynku pokazało się tak dużo nowości, to może warto pomyśleć czy rzeczywiście ma to sens - nie tylko pod kątem wpływu na środowisko i potencjalnego niezadowolenia z wyboru, ale też pod kątem finansów osobistych.

Stwórz swój budżet domowy!

Jeśli obecnie wymieniasz telefon co rok, zmiana nawyków i wymiana telefonu co 3 lata oznacza, że w perspektywie kolejnych 30 lat zamiast kupić 30 nowych smartfonów, kupisz ich 10. Przyjmując za średnią cenę telefonu 1500zł i pomijając w tych obliczeniach inflację, oznacza to że w ciągu najbliższych 30 lat oszczędzisz 30 tysięcy złotych. Jeśli pozwolisz tym pieniądzom pracować w tempie 3%, po 30 latach będziesz miał na koncie dodatkowe 50 tysięcy złotych.

50 tysięcy złotych wygląda całkiem nieźle, prawda?

Zresztą, zmiana powoli dzieje się na naszych oczach. Tzw. “nawyki konsumenckie” się zmieniają - okazuje się, że kupujemy telefony coraz rzadziej. Motywacją do zakupu musi być coś więcej, niż po prostu pojawienie się nowego modelu telefonu i potrzeba posiadania nowości, nawet pomimo tego że dotychczasowy telefon działa jeszcze wciąż bardzo dobrze. Tylko dla 18% badanych był to wystarczający powód do zakupów. Prawie połowa z nas twierdzi, że poprzedni telefon używała między 3 a 5 lat.

Jak długo miałeś swój poprzedni telefon?
Z jakich powodów wymieniamy telefony komórkowe?

Niewielkim zaskoczeniem będzie to, że rzadziej telefony wymieniają ludzie starsi. 40% osób w wieku 18-24 lata swój poprzedni telefon używało krócej, niż przez rok, podczas gdy połowa ludzi w wieku 55-64 lata używa telefonu ponad 3 lata. To zrozumiałe, nowościami technologicznymi zainteresowani są z reguły ludzie młodzi. Jednocześnie jednak to właśnie młodzi mają też przed sobą dużo wyzwań finansowych. Jeśli należysz do tej grupy wiekowej, to dopiero zacząłeś swój start w dorosłość, prawdopodobnie nie posiadasz oszczędności, całkiem możliwe też że nie słyszałeś o "poduszce finansowej" czy "funduszu awaryjnym". Masz więc przed sobą dużo wyzwań finansowych i jednocześnie długą perspektywę budowania oszczędności. Może warto więc odpuścić częste zakupy telefonu i dzięki temu mieć trochę psychicznego spokoju, w minimalnym choć stopniu pomóc naszej planecie, a przy okazji zacząć budować swoje bezpieczeństwo finansowe? Może trzeba wybrać tę opcję dziś, by nie frustrować się kolejnymi wyborami w przyszłości?

Która motywacja najbardziej do Ciebie przemawia? Środowiskowa, psychiczna, czy finansowa? Przypomnij sobie o nich, gdy po raz kolejny Robert Lewandowski będzie namawiał Cię z wielkiego billboardu do zakupu nowego telefonu.

PS: Wpis został zainspirowany akcją #jeszczedobry, zainicjowaną przez technologicznego youtubera - Kubę Klawitera. #jeszczedobry to jego manifest przeciwko dużej i zbyt szybko rosnącej konsumpcji urządzeń technologicznych. Nie współpracujemy w żaden sposób z Kubą przy tym wpisie, co więcej - Kuba nawet o nim nie wie ;) Jak sam jednak pisze na stronie sklepu, w którym można kupić naklejki związane z tym hasłem: “Może szaleństwem jest kupowanie nowego flagowca co pół roku? Twój sprzęt jest jeszcze dobry i nie daj sobie wmówić, że jest inaczej.”

Źródła:

https://en.wikipedia.org/wiki/OnePlus#Phones

https://en.wikipedia.org/wiki/Samsung_Galaxy

https://mediaphilia.pl/2018/12/smartfony-niszcza-nasze-srodowisko/

https://ting.com/blog/phone-upgrade-cycle-survey-results/